Dzięki dotacji z Urzędu Miasta w Dąbrowie Górniczej Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych (OFOP) realizuje projekt „Inna historia Dąbrowy Górniczej – z perspektywy (lotu) Sokoła” finansowany z dotacji Urzędu Miasta Dąbrowa Górnicza”. To jedno z działań Zespołu ds. Historii Społecznej OFOP-u, który podejmuje różne inicjatywy na rzecz animowania poszukiwań dotyczących tradycji aktywności społecznej. Wydaje się nam bowiem, że doświadczenia organizacji pozarządowych sprzed 20, 100, czy nawet 200 lat mogą być nie tylko ciekawe ale i inspirujące (por. np. „Historia zakonów jako wkład do teorii organizacji pozarządowych„).

Do Dąbrowy trafiliśmy szukając szczegółów wyjątkowej samoorganizacji z lat 1914-1916,  a dzięki naszemu członkowi – Stowarzyszenie Zielone Zagłębie (obecnie Inicjatywa Dąbrowska) – nawiązaliśmy współpracę z mieszkańcami i władzami miasta, Więcej udało się nawet odsłonić specjalną tablicę (Patrz zdjęcie). Tak oto, odkrywając zapomniane tradycje masowej i skutecznej partycypacji obywatelskiej przekonaliśmy się, że historia Dąbrowy Górniczej, jak zresztą pewnie większość miejscowości, ma swoje białe plamy i niedopowiedziane opowieści. A są to historie często zapierające dech w piersiach i, co ważne, ciągle czekające na swoich odkrywców. Szczególnie warte przypomnienia są te zapoznane opowieści, które pozwalają lepiej zrozumieć procesy rozwoju miasta i rzucają nowe światło na główne wydarzenia w jego historii. Takimi opowieściami mogą być historie lokalnych organizacji – dowód na to, że mieszkańcy od dawna interesowali się sprawami miasta i aktywnie uczestniczyli w życiu publicznym. Jeśli zaś opowiadać historie organizacji trudno przegapić Towarzystwo Gimnastyczne Sokół. Dziś trudno opowiedzieć historię walki niepodległościowej, sportu, działań z profilaktyki zdrowotnej, turystyki czy skautingu czy nie odwołując się w jakiś sposób do tradycji Sokolich. W Dąbrowie Górniczej „gniazdo” tej najstarszej świeckiej organizacji masowego członkostwa na ziemiach polskich, powstało w 1905. Nie było tylko elementem lokalnego krajobrazu społecznego, ale też do 1915 odgrywało ważną rolę w Zagłębiu, w całym Królestwie Polskim czy także w działaniach międzyzaborowych. W wolnej Polsce kontynuowało działalność  do 1939. Wydało nam się, że historia Sokoła w Dąbrowie Górniczej warta jest odtworzenia i przypomnienia.

To co najciekawsze, to co zazwyczaj staje się kanwą książek czy filmów, to mikrohistorie na tle wielkich wydarzeń. Nic tak nie rozpala wyobraźni jak opowieści o udziale naszej prababki czy prapradziadka w wydarzeniach sprzed lat. Tak w rodzinnych archiwach, a czasem tylko w pamięci, przechowywane są bezcenne informacje (mikrohistorie), które nie tylko są zazwyczaj ciekawsze niż oficjalna historia, ale także pozwalają tę oficjalną historię jeśli nie lepiej zrozumieć to przynajmniej ubarwić. Nasz projekt jest z jednej strony próbą zebrania wiedzy na temat historii tej konkretnej organizacji pozarządowej. Jej roli w historii regiony, ale i w historii całego Sokoła. Z drugiej jednak chcielibyśmy te opowieść wzbogacić o zapisy pamięci żywej. Chcielibyśmy zdobyć relacje, dokumenty, zdjęcia, które nadadzą tej historii wymiar osobisty. Dlatego szukamy osób, których przodkowie mieszkali w latach 1905-1939 na terenie dzisiejszej Dąbrowy Górniczej (a więc i w ówczesnych Strzemieszycach czy Ząbkowicach), tych, którzy znają historię lokalną z opowiadań,  zapisków, zdjęć. Będziemy się też starać odnaleźć jak najwięcej nazwisk związanych z historią Sokoła (także wśród jego adwersarzy) i choć w jednym zdaniu – jeśli znajdziemy jakieś fakty – opowiedzieć ich minihistorie,

Liczymy też na wszystkich zainteresowanych odkrywaniem historii, nie dla udowodnienia czyjejś racji, dla uzasadnienia własnej tezy, ale po to aby zobaczyć jak to naprawdę było. Mamy nadzieję, ze pomogą nam znaleźć zatarte tropy, nieznane fakty, dotrzeć do osób, które mogą coś wiedzieć. Zaczynamy wielką przygodę ruszając w pewnym sensie w nieznane. Choć wiemy, ze jest wielu przewodników, którzy być może pomogą nam poruszać się po tych – dla nas nieznanych – terenach.

Kontakt ws. projektu: [email protected]

Szukajcie nas:

• Sokół w Dąbrowie Górniczej – grupa na Facebooku
• Baza wiedzy zgromadzonej w ramach projektu

Projekt „Inna historia Dąbrowy Górniczej – z perspektywy (lotu) Sokoła” został sfinansowany z dotacji z Urzędu Miasta w Dąbrowie Górniczej.