Oświadczenie organizacji społecznych po wyborach parlamentarnych 2023

Oświadczenie organizacji społecznych po wyborach parlamentarnych 2023

17 października Państwowa Komisja Wyborcza ogłosiła wyniki wyborów parlamentarnych.

Zjednoczona Prawica z wynikiem 35% głosów nie uzyskała wystarczającego poparcia do dalszego sprawowania władzy. Większy mandat zaufania uzyskały trzy ugrupowania pozostające do tej pory w opozycji: KO, Trzecia Droga i Nowa Lewica, na które zagłosowało 54% wyborczyń i wyborców.

W wyborach udział wzięło 74% osób uprawnionych do głosowania, w tym niemal 70% ludzi młodych. Tak wysoka frekwencja nie tylko ustanowiła rekord w historii demokratycznej Polski, ale włączyła nas do czołówki 5 krajów europejskich o najwyższej frekwencji wyborczej. To wielki sukces społeczeństwa obywatelskiego i poważne zobowiązanie dla tych, którzy obejmą teraz władzę.

Zakończył się okres wielkiej mobilizacji społeczeństwa obywatelskiego wokół najważniejszego aktu demokracji parlamentarnej, jakim są wybory powszechne. Polki i Polacy potwierdzili swoje przywiązanie do demokracji, wolności i swobód obywatelskich, prawa do decydowania kto i jak w ich imieniu będzie rządził. Świadczy o tym nie tylko rekordowa frekwencja, ale i bezprecedensowe zaangażowanie dziesiątek organizacji społecznych i wielu tysięcy ludzi w  działania na rzecz równych, powszechnych i uczciwych wyborów, prowadzone w okresie przedwyborczym i w samym dniu wyborów.

Monitorowanie prawa i procesu wyborczego, sposobu organizacji wyborów, prowadzenia i finansowania kampanii przez komitety wyborcze, obserwacja oddawania i liczenia głosów, akcje edukacyjne i informacyjne, społeczne kampanie zachęcające do udziału w głosowaniu – wszystkie te działania są dowodem obywatelskiej dojrzałości i odpowiedzialności. Są też wyrazem skuteczności solidarnej współpracy organizacji społecznych.

Organizacje społeczne, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom społecznym, sformułowały i przedstawiły również ponadpartyjne, obywatelskie propozycje zmian prawnych i konkretnych polityk społecznych w obszarze przywracania praworządności, ochrony praw kobiet, mniejszości, osób z niepełnosprawnościami, klimatu i środowiska, oświaty, kultury, mediów publicznych, aktywności społecznej. Działanie to wypływało z poczucia odpowiedzialności za kształt i przyszłość polskiego państwa i integralność naszej wspólnoty. Pokazaliśmy, że mamy pomysł na Polskę, w której każda i każdy może czuć się u siebie i uczestniczyć w tworzeniu dotyczących go rozwiązań; że potrafimy zainspirować ugrupowania polityczne do dialogu i programowej debaty.

Wybory, jak wskazywaliśmy w publikowanych przez nas stanowiskach, apelach, analizach i raportach, zorganizowane i prowadzone były w sposób niezapewniający równych praw i możliwości wszystkim ugrupowaniom. Zjednoczona Prawica wprowadziła w ostatniej chwili zmiany dające jej przewagę wyborczą. Dla osiągnięcia politycznych korzyści zarządziła w dniu wyborów ogólnokrajowe referendum, będące w istocie plebiscytem poparcia dla jej polityk, narzędziem dyskredytowania konkurentów. Na niespotykaną w Polsce skalę wykorzystywała w kampanii instytucje i zasoby państwowe, w tym publiczne media, Pocztę Polską i spółki Skarbu Państwa na czele z Orlenem. Funkcjonariusze rządowi i polityczni nominaci nadużywali swojej pozycji do prowadzenia kampanii oraz atakowania i oczerniania politycznych oponentów.

Mimo tych wszystkich zabiegów zdecydowana większość Polek i Polaków opowiedziała się przeciw kontynuacji rządów Zjednoczonej Prawicy, obdarzając zaufaniem trzy ugrupowania opozycyjne. Wysoka frekwencja wyborcza nie przełożyła się na równie liczne uczestnictwo w zarządzonym w dniu wyborów ogólnopolskim referendum. 40% udział w referendum przesądził o niewiążącym charakterze jego wyników.

Przed nami okres formowania nowego parlamentu i tworzenia rządu. Jako organizacje społeczne działające na rzecz rozwoju demokracji, ochrony praw człowieka oraz budowy silnego społeczeństwa obywatelskiego oczekujemy, że większość parlamentarna i rząd utworzony przez zwycięskie ugrupowania będą realizować swoje wyborcze zapowiedzi i zobowiązania: przywracania praworządności, odbudowy demokratycznych struktur państwa, wprowadzania polityk służących rozwojowi kraju i sprawiedliwości społecznej oraz reform odpowiadających na cywilizacyjne wyzwania XXI wieku, w tym wyzwania klimatyczne, środowiskowe i demograficzne. Liczymy, że będą czynili to z poszanowaniem prawa oraz praw wszystkich osób, w tym praw kobiet, dzieci, mniejszości, osób narażonych na dyskryminację i wykluczenie, w zgodzie z Konstytucją, z troską o wszystkich mieszkańców i mieszkanki naszego kraju, również tych, którzy głosowali na inne ugrupowania lub nie poszli do wyborów.

Wynik wyborów stawia przed organizacjami społeczeństwa obywatelskiego zadanie dalszej pracy na rzecz wzmacniania, zakorzeniania i odnowy demokracji, ochrony praworządności, promocji wartości europejskich, zwiększania aktywności obywatelskiej, szczególnie wśród ludzi młodych, którzy pokazali w dniu wyborów swoją wolę udziału w życiu publicznym i gotowość do konstruktywnej debaty. Musimy dać im głos i przestrzeń działania i wpływu na rzeczywistość społeczną i polityczną. Musimy też szukać dialogu i porozumienia z osobami o odmiennych poglądach, działać na rzecz budowy solidarności i wzajemnego zaufania, wzmacniania więzi społecznych, solidarnego stawiania czoła cywilizacyjnym wyzwaniom, odrodzenia wspólnoty.

Jako organizacje społeczeństwa obywatelskiego będziemy wskazywać błędy, nieprawidłowości i niedostatki publicznych polityk, domagać się ich naprawy i proponować możliwe rozwiązania. Będziemy monitorować działania władz publicznych i zarządzanych przez nie instytucji. Będziemy krytykować, protestować i interweniować, kiedy łamane będzie prawo, podważane zasady demokracji, odbierane lub ograniczane nasze obywatelskie prawa. Taka jest rola i zadanie niezależnego  społeczeństwa obywatelskiego, które tworzy fundament  silnej demokracji.

Dziękujemy wszystkim, którzy z nami działali i działają. Przed nami wybory samorządowe i wybory europejskie. Od nas również zależy, czy uda nam się wzmocnić polską samorządność i nasze miejsce i rolę w europejskiej wspólnocie.

 

Akcja Demokracja

Alliance4Europe

Amnesty International Polska

Dolnośląska Federacja Organizacji Pozarządowych

Edukacja w Działaniu

Edukacyjna Fundacja im. Romana Czerneckiego

Fundacja Civis Polonus

Fundacja CultureLab (Mapuj Pomoc)

Fundacja dla Polski | Fundusz Obywatelski im. Henryka Wujca

Fundacja EduTank

Fundacja Edukacyjna Przedsiębiorczości

Fundacja Feminoteka

Fundacja Greenmind

Fundacja im. Stefana Batorego

Federacja Konsumentów

Fundacja Kongres Obywatelskich Ruchów Demokratycznych

Fundacji Kultura Liberalna

Fundacja Lasy i Obywatele

Fundacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny FEDERA

Fundacja na rzecz Praw Ucznia

Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana

Fundacja OFF school

Fundacja ONI

Fundacja Ośrodka KARTA

Fundacja Panoptykon

Fundacja Pole Dialogu

Fundacja Przestrzeń dla edukacji

Fundacja Res Publica

Fundacja Rodzić po Ludzku

Fundacja Rozwój TAK – Odkrywki NIE

Fundacja Stocznia

Fundacja Szkoła Liderów im. Z. Pełczyńskiego

Fundacja Szkoły w Chmurze

Fundacja Teach for Poland

Fundacja Varia Posnania

Fundacja Widzialne

Fundacja Wolności

Fundacja “Wolne Sądy”

Helsińska Fundacja Praw Człowieka

Inicjatywa “Nasz Rzecznik”

Inicjatywa obywatelska “Chcemy całego życia!”

Inicjatywa Wiosna Bez Barier

Inicjatywa „Wolna Szkoła”

Inicjatywa Wschód

Instytut Spraw Publicznych

Instytut Prawa i Społeczeństwa INPRIS

Instytut Bezpieczeństwa Społecznego

Kampania Przeciw Homofobii

Klub Inteligencji Katolickiej w Warszawie

Koalicja Klimatyczna

Komitet Obrony Demokracji

Konsorcjum Migracyjne

Krajowe Forum Oświaty Niepublicznej

Krytyka Polityczna (Stowarzyszenie im. Stanisława Brzozowskiego)

Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych OFOP

Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie “Niebieska Linia” Instytut Psychologii Zdrowia PTP

Ogólnopolski Strajk Kobiet

Ośrodek Działań Ekologicznych “Źródła”

Otwarta Rzeczpospolita – Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii

Pracownia na rzecz Wszystkich Istot

Polska Fundacja im. Roberta Schumana

Polskie Stowarzyszenie im. Janusza Korczaka

Protest z Wykrzyknikiem

Ruch Społeczny Obywatele dla Edukacji

Ruch społeczny NIE dla chaosu w szkole

SOS dla Edukacji

Sieć Obywatelska Watchdog Polska

Stowarzyszenie BoMiasto

Stowarzyszenie dO!PAmina lab

Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA

Stowarzyszenie Inicjatywa Kobiety Piaseczno

Stowarzyszenie Interwencji Prawnej

Stowarzyszenie Prokuratorów Lex Super Omnia

Stowarzyszenie Tkalnia

Społeczne Towarzystwo Oświatowe STO

Stowarzyszenie Umarłych Statutów

Wałbrzyska Rada Kobiet

Wielkopolska Rada Koordynacyjna Związek Organizacji Pozarządowych

Wspólnota Robocza Związków Organizacji Socjalnych (WRZOS)

Związek Stowarzyszeń Forum Lubelskich Organizacji Pozarządowych

Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć