MACS: premiera raportów o stanie społeczeństwa obywatelskiego

Zapraszamy do zapoznania się z raportami krajowymi, które przedstawiają aktualną sytuację społeczeństwa obywatelskiego w krajach UE w 2025 r. W siedmiu raportach, które powstały w ramach projektu MACS,  wskazano działania, które UE i rządy krajowe powinny podjąć, aby lepiej chronić prawa i swobody obywatelskie w Bułgarii, Danii, Francji, na Węgrzech, w Holandii, Polsce i Rumunii, zapraszamy do lektury: MACS | ECNL. Raporty będą częścią szerszej publikacji European Civic Forum, dotyczącej przestrzeni obywatelskiej, która zostanie opublikowana w maju 2026 r.

Dlaczego te raporty są ważne?

Ograniczenia prawa do protestów, nękanie, stygmatyzacja i rosnąca presja regulacyjna na społeczeństwo obywatelskie – w całej UE pojawiają się te niepokojące zjawiska. Raporty MACS nie tylko dają obraz sytuacji organizacji, inicjatyw i aktywistów społecznych, ale dostarczają argumentów potrzebnych do podjęcia działań prewencyjnych i lepszej ochrony swobód obywatelskich, zarówno na szczeblu krajowym, jak i unijnym.

Metodologia

Nowa metodologia stworzona w ramach MACS, na której opierają się raporty, ma na celu uchwycenie zarówno rozwoju, jak i pogorszenia sytuacji w zakresie praw obywatelskich w UE oraz dostarczenie decydentom praktycznych zaleceń i rekomendacji. Określa ona również, w jaki sposób proponowane lub przyjęte przepisy krajowe mogą naruszać prawo i wartości UE. Uzupełnieniem metodologii jest system wczesnego ostrzegania i alarmowania, który pomaga wykrywać zagrożenia na początkowym etapie i skłania instytucje UE, organizacje międzynarodowe, media i podmioty zajmujące się prawami człowieka do podjęcia szybkich działań. Publikowane za pośrednictwem Civic Space Watch alerty umożliwiają osobom, zajmującym się ochroną praw obywatelskich, śledzenie rozwoju sytuacji i podejmowanie działań rzeczniczych.

Metodologia MACS została sprawdzona i oceniona przez ekspertów – praktyków, na co dzień działających w organizacjach i inicjatywach społecznych, dzięki czemu jest gotowa do szerszego zastosowania. Zachęcamy do korzystania z niej w innych krajach, by wzmocnić działania monitorujące i wspierać społeczeństwo obywatelskich w całej Europie.

Czym jest MACS?

MACS (Monitoring Action for Civic Space – działania monitorujące na rzecz przestrzeni obywatelskiej) opisuje stan społeczeństwa obywatelskiego w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Dziewięć europejskich organizacji stworzyło narzędzie do monitoringu, które ma na celu zwrócenie uwagi instytucji UE i państw członkowskich na problemy związane z przestrzenią obywatelską.

MACS wspiera tworzenie praworządnego i przyjaznego środowiska, w którym obywatele i organizacje mogą działać bez przeszkód.
Środowisko, do którego dążymy, jest:

• zorganizowane,
• pełne zasobów,
• zmobilizowane,
• zaangażowane.

Niestety organizacje społeczeństwa obywatelskiego i obrońcy praw człowieka mierzą się z coraz większą presją. Chcąc pomóc organizacjom i Unii Europejskiej w reagowaniu na te zagrożenia, MACS wprowadził pilotażowy program monitoringu w 7 krajach: Bułgarii, Danii, Francji, na Węgrzech, w Holandii, Polsce i Rumunii.

MACS dostarcza przykłady nowych zjawisk dotyczących społeczeństwa obywatelskiego w UE, pierwszych sygnałów wskazujących poprawę lub pogorszenie stanu społeczeństwa obywatelskiego, dobrych praktyk i strategii, łamania prawa UE przez proponowane lub funkcjonujące prawo w państwach członkowskich i sposobów, w jakie prawo UE wpływa na społeczeństwo obywatelskie.

W ramach MACS monitorowane są następujące kluczowe obszary:

1. Wolność zrzeszania się,
2. Dostęp do środków,
3. Wolność zgromadzeń,
4. Wolność słowa,
5. Partycypacja społeczna,
6. Bezpieczeństwo osobiste.

Co dostarczamy?

• szczegółowe raporty krajowe analizujące wolności obywatelskie w tych 6 obszarach,
• analizy trendów w poszczególnych krajach wskazujące problemy, których rozwiązania leżą w kompetencjach UE,
• System Wczesnego Ostrzegania i Alarmowania, który zapewni szybką reakcję instytucji UE, międzynarodowych organizacji i obrońców praw człowieka.

MACS tworzą:

The European Center for Not-for-Profit Law, European Civic Forum, Bulgarian Center for Not-for-Profit Law, Nyt Europa, Le Mouvement associatif, Ökotárs Alapítvány, Netherlands Helsinki Committee, Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych oraz Fundația pentru Dezvoltarea Societății Civile.

Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor the granting authority can be held responsible for them.